Chương 498: Nhiệt trào thiết lập quan hệ ngoại giao
Chương 498: Nhiệt trào thiết lập quan hệ ngoại giao
“Cuộc chiến Đông – Bồ kết thúc chóng vánh như vậy, cho thấy Bồ Đào Nha hoàn toàn không phải là đối thủ cùng đẳng cấp với Đông Phi. Tình thế này chẳng khác nào Mexico so với Hoa Kỳ. Chúng ta có thể thấy ở châu Phi đang trỗi dậy một cường quốc khu vực tương tự Hoa Kỳ ở Bắc Mỹ. Nếu không có ai kiềm chế sự phát triển của Đông Phi, thì châu Phi cũng sẽ trở thành châu Phi của người châu Phi.”
— The Times (Anh Quốc)
Trước phát biểu “châu Phi của người châu Phi”, tờ The Sun đã phỏng vấn Đại sứ Đông Phi tại Đức — Will.
“Thưa Đại sứ Will, gần đây The Times bình luận rằng châu Phi sẽ trở thành châu Phi của người châu Phi. Vậy ‘người châu Phi’ mà họ nói đến có phải ám chỉ Đông Phi hay không?”
Will đáp:
ⓚyhuyenⓒom
“Chúng tôi phản đối phát ngôn đó. Đông Phi chưa từng nói qua câu châu Phi là của người châu Phi. Thực tế, ảnh hưởng của Đông Phi tại châu Phi chỉ giới hạn trong phạm vi của mình. Bắc Phi là khu vực truyền thống của người Ả Rập, Tây Phi nằm dưới ảnh hưởng mạnh mẽ của Pháp, Nam Phi thì do Anh chi phối. Ngoài ra, Tây Ban Nha, Ý, Bỉ đều có phần tham gia. Điều đó chứng minh châu Phi hiện tại là một châu lục đa nguyên, chứ không phải cái gọi là ‘châu Phi của người châu Phi’. Tôi muốn hỏi: Ai là người châu Phi? Ai đại diện cho người châu Phi? Không phải Đức, không phải Pháp, cũng chẳng phải Ả Rập. Cho nên ‘châu Phi của người châu Phi’ chỉ là một nỗi lo hão huyền mà thôi.”
Bài phỏng vấn của Will nhanh chóng thu hút sự chú ý rộng rãi tại châu Âu. Trước đây, Đông Phi là một quốc gia cực kỳ kín tiếng, nhưng chiến tranh Đông – Bồ đã khiến toàn bộ châu Âu lần đầu tiên thật sự quan tâm đến cường quốc da trắng ở châu Phi này.
Cựu đế quốc thực dân Bồ Đào Nha thì mất sạch thể diện. Truyền thông trong nước đồng loạt chỉ trích chính phủ và bôi vẽ Đông Phi thành “mối đe dọa lớn nhất của châu Phi”.
Bởi lẽ, thất bại này là nỗi nhục chưa từng có — khi Brazil giành độc lập, họ còn có thể chịu đựng; khi thua Anh, Tây Ban Nha hay Hà Lan, họ vẫn còn lý do; nhưng bị một quốc gia châu Phi đánh bại và phải ký hòa ước cắt đất, thì quả thực là nỗi sỉ nhục của thế kỷ.
Chính phủ đương nhiệm của Bồ Đào Nha sụp đổ, tân Thủ tướng lên nắm quyền, tuyên bố “bằng mọi cách phải thu hồi lãnh thổ bị mất” và áp đặt lệnh trừng phạt Đông Phi.
Nhưng Đông Phi chỉ cười nhạt. Bồ Đào Nha càng vùng vẫy, Đông Phi càng coi họ là chú hề sân khấu. Trong khi đó, các quốc gia khác lại bắt đầu truy nguyên nguyên nhân thật sự khiến Bồ Đào Nha thảm bại — chính là do thực lực Đông Phi quá mạnh.
ⓚyhuyenⓒom
Các báo cáo quân sự cho thấy, hải quân Đông Phi hiện đã vươn lên thứ bảy thế giới, chỉ xếp sau Áo – Hung, vượt cả Đức. Quân lục chiến của họ, qua ước tính từ chiến tranh Đông – Bồ, ít nhất đạt hai trăm nghìn quân chính quy.
Vì thế, xét về sức mạnh quân sự, Đông Phi rõ ràng đã trở thành một cường quốc tầm thế giới, mạnh hơn Bồ Đào Nha là điều không cần bàn cãi.
ⓚyhuyenⓒom
Từ đó, “Thuyết mối đe dọa Đông Phi” (East Africa Threat Theory) lại rộ lên. Thực ra, luận điệu này đã xuất hiện từ khi Đông Phi thôn tính Nam Phi, nhưng phần lớn bị các tờ báo do Hechingen Consortium (Tập đoàn Hách Hưng Căn) kiểm soát dập xuống.
Còn “châu Phi của người châu Phi” thì càng vô nghĩa — vì ai chẳng biết, “người châu Phi” trong mắt phương Tây chính là “người da đen”. Đông Phi tất nhiên chẳng ngu ngốc gì mà tự xóa bỏ gốc gác Đức của mình.
Nhưng qua giọng điệu chua chát của The Times và báo chí Bồ Đào Nha, có thể thấy rõ tâm thế thật của hai nước Anh – Bồ.
Chiến tranh Đông – Bồ thực chất kết thúc là do Anh quốc ép Bồ Đào Nha ngừng chiến, bởi người Anh hiểu rõ — Đông Phi vẫn chưa tung hết sức, trong khi Bồ Đào Nha thì đã cạn kiệt toàn bộ tiềm năng.
Hệ quả trực tiếp của chiến tranh là: nhiều nước bắt đầu chủ động thắt chặt quan hệ ngoại giao với Đông Phi.
Trong đó, Ý và Bỉ tích cực nhất — bởi thuộc địa của họ đều giáp ranh lãnh thổ Đông Phi, nên vì lợi ích, họ phải tranh thủ thiện cảm của Đông Phi.
Ngay sau đó, Ý và Bỉ đều cử phái đoàn ngoại giao đến Dar es Salaam để đàm phán thiết lập quan hệ chính thức.
Không lâu sau, Hà Lan cũng gửi đại sứ sang thương thảo — đây là lần đầu tiên các nước châu Âu chủ động thiết lập quan hệ ngoại giao với Đông Phi.
Thực ra, giữa Đông Phi và ba nước này vốn đã có liên hệ thương mại và đại diện ngoại vụ từ trước, tương tự mô hình “Phòng Thương mại Đức” thời còn là thuộc địa.
Chiến tranh Đông – Bồ chỉ khiến mối quan hệ ấy thăng cấp lên tầm quốc gia.
ⓚyhuyenⓒomĐặc biệt là với Hà Lan, quan hệ vốn dĩ rất tốt, hai bên từng có nhiều hợp tác. Ngoài ra, người Hà Lan cũng để ý đến hoạt động của Đông Phi trên đảo Borneo (Kalimantan), nên muốn thiết lập cơ chế ngoại giao chính thức để tránh xung đột tiềm tàng.
Lãnh thổ Cộng hòa Lan Phương (Lanfang Republic) tuy nhỏ, có nhường lại cho Đông Phi cũng không sao, nhưng phần thuộc địa Hà Lan ở bên cạnh mới đáng lo — vì giờ đây, Đông Phi đủ sức cắt đứt tuyến giao thông giữa Hà Lan và Đông Ấn Độ.
Với những quốc gia có thiện chí, Đông Phi tất nhiên hoan nghênh.
Tuy nhiên, cách Ernst (Thái tử Đông Phi) quy hoạch khu ngoại giao lại khiến nhiều người bật cười.
Theo quy định, các tòa đại sứ được đặt tại Dar es Salaam, chứ không phải ở Thủ đô Trấn Thứ Nhất (First Town).
Lý do chính thức: “Dar es Salaam là thành phố phồn hoa nhất Đông Phi, trong khi Trấn Thứ Nhất vẫn còn kém phát triển, chưa đủ điều kiện tiếp đãi.”
Thực tế, Trấn Thứ Nhất tuy không sánh bằng Dar es Salaam về thương nghiệp, nhưng cũng không hề tệ đến mức đó.
Ernst chỉ đơn giản cân nhắc về an ninh và kiểm soát: những nước này vẫn chưa đủ tin cậy để được đặt đại sứ quán ngay tại thủ đô. Đệ Nhất Trấn là trung tâm quyền lực, nơi lưu trữ nhiều bí mật quốc gia — nếu để gián điệp nước ngoài hoạt động ở đó, rủi ro quá lớn.
Hơn nữa, khoảng cách giữa hai thành phố chưa đến một giờ tàu hỏa, điện tín lại thông suốt — nên chẳng ảnh hưởng gì.
Ngoài ra, Ernst còn cho phép một số quốc gia “bạn hữu thật sự” lập sứ quán ngay tại Trấn Thứ Nhất — gồm Đức, Áo, Romania, Thụy Điển, Đế quốc Viễn Đông và Paraguay.
Trong đó, sứ quán Đế quốc Viễn Đông có vị thế đặc biệt: tuy không thể nói là “đồng minh thân thiết”, nhưng so với các nước khác, mối quan hệ hai bên được coi là thân thiện, dễ đối thoại.
Bên cạnh đó, Ernst còn cho mở thêm khu sứ quán thứ ba — khu ngoại giao đảo Zanzibar, nơi đặt đại sứ quán của Đế quốc Ottoman, Hoa Kỳ, Nhật Bản cùng một số nước khác.
Ba khu sứ quán này phản ánh rõ tầng bậc quan hệ ngoại giao của Đông Phi:
Đệ Nhất Trấn dành cho bạn bè thực thụ,
Dar es Salaam dành cho quốc gia hữu hảo,
Zanzibar là nơi tập hợp đủ loại quốc gia “hợp tác quan sát”.
Cách bố trí này vừa khéo léo về mặt ngoại giao, vừa phục vụ mục tiêu bảo mật quốc gia.
Ví như mô hình kinh tế hỗn hợp của Đông Phi — Ernst tuyệt đối không muốn để lộ ra ngoài.
Bởi từng có tiền lệ Công xã Paris, nên chỉ cần có kẻ ác ý gán ghép, rất dễ khiến dư luận cho rằng Đông Phi đang theo “chủ nghĩa cách mạng xã hội”.
Thế nhưng, bất kể là chuyên chế quân chủ, chuyên chính giai cấp, hay chế độ nô lệ, tất cả đều đang dần bị thời đại đào thải — mà Đông Phi thì vẫn kiên định đi con đường riêng của mình: một đế quốc bảo thủ nhưng hùng mạnh, được Hoàng thất Hechingen kiểm soát tuyệt đối.
(Hết chương)